• Archief
<B><EM>Oldtimerstory</B></EM> Trabant van trouwe metgezel tot icoon

Oldtimerstory Trabant van trouwe metgezel tot icoon

De val van de Berlijnse muur, 20 jaar geleden, wordt op dit moment groots herdacht. Velen van ons herinneren zich nog de beelden van de duizenden DDR-burgers die grens overstaken in voor ons westerlingen vergeten automerken. In een Wartburg, Trabant, Syrena, Moskvich of Volga staken de Oost Duitsers massaal de grens over. De DDR-auto die het meeste aansprak was de kleine Trabant. De Trabant werd dan ook al snel een DDR-icoon en iedereen die aan de val van de muur terugdenkt, ziet in gedachten een Trabant langsrijden. Een mooie gelegenheid voor OldtimerNieuws om eens extra aandacht aan deze nog steeds populaire oldtimer / youngtimer te besteden.

Na de beëindiging van de tweede Wereld Oorlog wordt de fabriek van Horch in Zwickau omgezet naar VEB Horch Automobilwerk Zwickau en onderdeel van de IFA (Industrieverband Fahrzeugbau), de overkoepelende organisatie voor alle ondernemingen op het gebeid van voertuigenbouw in de DDR. Vanaf dat moment is Horch een door de staat gecontroleerd bedrijf. Dit gebeurd ook met de andere automobielfabrieken die in de nieuwe DDR staan. Zo worden de DDR-fabrieken van Auto Union omgezet naar VEB AWZ. Horch is vooral bekend van de luxe limousine de P 240, die ook wel de naam Sachsenring draagt. Dit leidt er toe dat de naam van Horch in 1957 wordt aangepast naar VEB Sachsenring Kraftfahrzeug- und Motorenwerk Zwickau.

AWZ P70 ZwickauIn 1955 komt AWZ met de AWZ P70 “Zwickau” op de markt. Een klein autootje, voorzien van een tweecilinder tweetakt motor die de voorwielen aandrijft. De techniek is niet nieuw, ook de DKW (onderdeel Auto Union) modellen kenden deze opzet. Wel nieuw is dat de carrosserie niet van metaal of hout is gemaakt, maar van Duroplast. Duroplast is een kunststof die wordt gemaakt door het onder hoge druk en temperatuur samenpersen van katoen en een phenolhars. De phenolhars werd gemaakt uit bruinkool. De toepassing van Duroplast was niet vrijwillig. Een staaltekort door een embargo uit het Westen en een overschot aan katoenvezels uit Rusland waren de directe redenen. Duroplast is relatief licht, flexibel en sterk, en staat in de volksmond bekend als “zeven maal sterker dan staal”. De productie van de AWZ P70 blijft bescheiden, maar zou de start betekenen van de auto die de DDR mobiel maakte. De ervaringen die AWZ met de productie van de P70 op zou doen moesten uiteindelijk leiden tot de massaproductie van de P50, een compleet nieuwe auto. Daar waar de P70 nog veel gemeen had met de DKW modellen, was de P50 voorzien van een geheel eigen chassis. Onder de Duroplast carrosserie is nog steeds veel staal te vinden om de auto voldoende stevigheid te geven. In 1956 verschijnt bij AWZ de voorserie van de P50, die aanvankelijk als AWZ P50 in 1957 op de markt komt.

Trabant P50In 1957 krijgt de AWZ P50 de naam die iedereen tegenwoordig kent: Trabant. De naam werd gekozen naar aanleiding van een prijsvraag. Uit vele inzendingen werd een erg toepasselijke naam geselecteerd: Trabant. Enerzijds betekent Trabant zoveel als ‘maatje’, veel mensen beschouwden hun Trabant als deel van hun familie. Anderzijds verwijst de naam naar Erdtrabant, oftewel satelliet. Dat liep geheel in pas met de zojuist door de Sovjet Unie gelanceerde Sputnik satelliet. De auto moest tonen dat de DDR meeging in de technologische vooruitgang die in 1957 door de Sovjet-Unie werd aangetoond door als eerste een werkende satelliet in de ruimte te brengen.

Trabant P50 KombiIn 1958 valt het doek voor de luxe Sachsenring P240. In de jaren van wederopbouw is was dit niet het juiste model auto voor de markt. Wellicht speelde ook mee dat de Sovjets liever zagen dat de prestige auto’s in vaderland Rusland werden gebouwd. Omdat de VEB AWZ niet in staat is om de gestelde aantallen van de AWZ P70 “Zwickau” te halen worden de fabrieken van AWZ en Sachsenring samengevoegd tot VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau. Dit verklaart meteen de “S” in het logo die op elke Trabant is te vinden. Vanaf dit moment kan de serieproductie van de Trabant echt beginnen. Nog in datzelfde jaar stelt de fabriek een stationwagon voor die in 1960 ook daadwerkelijk in serieproductie gaat.

Trabant P60De Trabant P50 blijft in productie tot 1962. In 1959 wordt de motor iets aangepast en levert de 500 cc metende tweecilinder tweetakt motor 20 pk. In het voorjaar van 1962 krijgt de Trabant een compleet nieuwe motor. Deze 594,5 cm³, 23 pk sterke motor kenmerkt het begin van een nieuwe serie, de Trabant 600. De Trabant 600, ook wel P60 genoemd, is een doorontwikkeling van de P50 waarbij de nieuwe motor het meeste opvalt. De P60 zal tot 1964 in productie blijven om dan plaats te maken voor de auto die jaren later het symbool van de DDR zou worden, de Trabant 601.

Trabant 601De Trabant 601 is een doorontwikkeling van de P60 maar kent een volledig nieuw ontworpen carrosserie en interieur. Alle ervaring die opgedaan is met de P50 en P60 worden samengebracht in het nieuwe model. In 1963 wordt een voorserie van 150 exemplaren gebouwd en in 1964 begint de serie productie. In 1965 volgt net als bij zijn voorgangers een kombi-variant.

Trabant 601Aanvankelijk was het de bedoeling om de Trabant 601 van 1964 tot 1971 te produceren om dan met een opvolger te komen. Op de tekentafels bij VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau werden diverse modellen en varianten als opvolger van de Trabant 601 bedacht. De partijleiding van de DDR had echter andere prioriteiten. Het werd de fabriek dan ook niet toegestaan om met een nieuw model te komen. Wel kwam er een nieuwe variant op de markt, de Trabant Kübel die veelal door de Oost Duitse grenswacht in gebruik werd genomen.

Trabant 601In plaats van nieuwe modellen uit te brengen bracht de fabriek doorlopend veranderingen / verbeteringen aan de Trabant 601. De motor werd telkens verbeterd om de betrouwbaarheid en zuinigheid te bevorderen. Toch kon dit alles niet voorkomen dat de eens zo moderne Trabant 601 langzamerhand een ouderwetse auto werd. Bovendien liep ook de kwaliteit van de Trabant steeds verder terug, deels door verouderende productiemiddelen, deels door een dalende moraal onder fabrieksarbeiders die hun geloof in de socialistische heilstaat aan het verliezen waren.

Trabant 601Ondertussen had de DDR-bevolking de Trabant in hun harten gesloten. Het eenvoudige autootje bleek in de praktijk betrouwbaar en makkelijk te onderhouden. De levertijd van een nieuwe Trabant liep op tot soms wel 12 tot 15 jaar. De Trabant werd dan ook gekoesterd door zijn eigenaar, wetende dat vervanging niet eenvoudig zou zijn. De levertijden in DDR liepen overigens niet alleen op door de grote vraag binnen de DDR. De partijleiding had veel baat bij het exporteren van de Trabant om op deze wijze buitenlandse valuta binnen te halen. Hierin ligt ook de reden waarom een Trabant in het buitenland tegen een kunstmatig lage prijs werd aangeboden. De export liep in de loop der jaren echter steeds verder terug. De Trabant verouderde en kon niet meer aan de steeds strenger wordende emissie-eisen voldoen.

Trabant 601Na de val van de muur bleek dat de Trabant buiten het vacuüm van een staatsgecontroleerde markt niet kon bestaan. De fabriek had niet de gelegenheid gekregen om een nieuw model te introduceren en het ontwerp dat teruggreep op de DKW was in 1990 dan ook ver achterhaald. De Trabant moest nu opeens concurreren met veel moderne Westerse auto’s, een bij voorbaat verloren strijd. In een poging om de Trabant nog een tijdje in leven te houden werd de Trabant leverbaar met een viertakt motor die was geleend uit de Volkswagen Polo. Dit alles mocht helaas niet baten, de Trabant bleef ook met nieuwe VW motor een ouderwetse auto die bovendien met de nieuwe motor veel te duur werd. Op 1 april 1991 sloot de fabriek definitief de poort. Na 33 productiejaren komt de teller bij 3.096.099 Trabanten stil te staan.

Trabant 601Na de val van de muur verschenen plotseling overal Trabantjes in West Duitse verkeer. Ook werden steeds vaker in Nederland gezien. In de voormalige DDR ruilden velen hun trouwe Trabant echter liever in voor een Westerse auto, iets waar ze jarenlang alleen maar van hadden kunnen dromen.

Trabant 601In 1991 verscheen een Trabant op de hoes van het muziekalbum Achtung Baby van de band U2. Dit was een duidelijk signaal dat de Trabant onlosmakelijk verbonden is met de DDR. Vandaag de dag is de Trabant nog steeds in grote getale bij liefhebbers te vinden. In Duitsland zijn er vele clubs en onder de noemer Ostalgie (samenvoeging Nostalgie en Ost) beleven nog steeds vele mensen veel plezier aan de Trabant. In de Nederland vinden de liefhebbers van de Trabant elkaar in de Trabantclub Nederland en 2-Takt Vrienden Nederland.

terug naar voorpagina