• Archief
<B><EM>Oldtimerstory</B></EM> Saab, de geschiedenis van een bijzonder merk (deel 2)

Oldtimerstory Saab, de geschiedenis van een bijzonder merk (deel 2)

Door de grote problemen bij moederbedrijf General Motors zit ook Saab in zwaar weer. Het Zweedse Saab, sinds 2000 volledig eigendom van GM staat te koop. Diverse kopers hebben zich al gemeld en zijn weer afgehaakt. Het Chinese Beijing Automotive Industry Holding (BAIC) heeft de rechten van de huidge Saab 9-3 en 9-5 overgenomen en wellicht gaat het Nederlandse Spyker zich ontfermen over Saab. Hoogste tijd om samen met OldtimerNieuws eens terug te blikken op ruim 70 jaar Saab. Vorige week lazen jullie over hoe Saab op de kaart werd gezet als autofabrikant met de Saab 92 tot 96 serie. Deze week het vervolg en starten we de met de introductie van een nieuwe generatie, de Saab 99.

Saab 99 1969In de jaren zestig begint Saab na te denken over een opvolger voor de nog steeds succesvolle Saab 96. In 1965 wordt begonnen met project Gudmund om te komen tot een compleet nieuwe model Saab, groter en moderner. In eerste instantie werd geprobeerd om een simpelweg een Saab 96 breder en langer te maken. Maar dat idee werd al snel in de ijskast gezet. Saab ontwerper Sixten Sason gaat opnieuw aan de slag en Saab onthuld in 1967 een compleet nieuw model. Natuurlijk zijn de voorwielaandrijving en alle veiligheidsvoorzieningen ook in het nieuwe model terug te vinden. Voor de nieuwe Saab moet ook een nieuwe motor komen. Terugkeer naar de tweetaktmotor is geen optie en omdat de motorruimte van de nieuwe Saab veel ruimte biedt kan verder worden gekeken dan de compacte Ford V4 motor uit de Saab 96. Opnieuw ontbreekt het Saab aan middelen om met een eigen motor te komen en wordt er weer gezocht naar een motor die al is ontwikkeld. Die motor wordt gevonden bij Triumph. De Triumph Slant-4 engine die ook in de Triumph Dolemite wordt gebruikt. De motor blijkt een geschikte kandidaat en gaat een jarenlange carrière binnen Saab tegemoet. In 1968 is het dan zover, de nieuwe Saab 99 gaat in productie. Met een Cw-waarde van 0,37 scoort de Saab in die jaren heel goed. Ondanks de stevige carrosserie weegt de nieuwe Saab slechts 955 kg. Met de 80 pk haalt de 1,7 liter motor een topsnelheid van 150 km/u. In de Saab 99 introduceert Saab voor de eerste keer een typisch Saab kenmerk: de contactsleutel tussen de voorstoelen.

Het jaar 1969 is een belangrijk jaar voor Saab. Saab neemt het initiatief om een fusie aan te gaan met de Zweedse vrachtwagenbouwer Scania. Met Scania haalt Saab niet alleen een sterke partner in huis, maar belangrijker nog een partner die de know how in huis heeft om motoren te ontwikkelen en te bouwen.

Aanvankelijk is de Saab 99 alleen als tweedeurs sedan leverbaar. In 1970 wordt een vierdeurs Saab 99 voorgesteld, de eerste vierdeurs auto van Saab. Ondertussen besluit Saab om de motoren niet langer bij Triumph in te kopen. Tot op dat moment worden de motoren compleet bij Triumph ingekocht, net als de motoren voor Saab 96 bij Ford worden ingekocht. De kwaliteit van de Triumph motoren blijkt echter niet altijd aan de eisen van Saab te voldoen. Gesteund door de technici van Scania neemt Saab de stap om de productie en de doorontwikkeling voortaan in eigen beheer te doen. Voor de Saab 99 betekent dit dat de originele motor gewoon behouden wordt maar betrouwbaarder en beter wordt.

Saab 99 Combi CoupéNaast de twee- en vierdeursversies was in de oorspronkelijke plannen van de Saab 99 ook in een stationwagon voorzien, die als opvolger van de Saab 95 kan worden gezien. Zover komt het echter niet. In plaats van een stationwagon komt Saab in 1974 met de Saab 99 Combi Coupé. De Combi Coupé is een tweedeurs versie van de Saab 99 die is voorzien van een grote achterklep, oftewel een derde deur. In de Verenigde Staten wordt de Combi Coupé overigens op de markt gebracht als Wagonback, waarschijnlijk als verwijzing naar de stationwagon.

Saab 99 TurboSaab is midden jaren zeventig drukbezig met het productierijp maken van de ultieme Saab 99: de Saab 99 Turbo. De nieuwe Saab 99 Turbo wordt in eerste instantie alleen als tweedeurs Combi Coupé geleverd. Met behulp van de technici van Scania wordt het oorspronkelijk van Triumph stammende motorontwerp voorzien van een turbo en brandstofinjectie. De motor was inmiddels al doorontwikkeld naar een 2 liter versie die in de sterkste uitvoering een vermogen leverde van 118 pk. In de Saab 99 Turbo leverde dezelfde motor met turbo 145 pk en een koppel van 216 Nm. Dit alles resulteerde in een topsnelheid van tegen de 200 km/u en een 0 tot 100 tijd van 9,5 seconden. De technici hadden er veel moeite ingestopt om de auto niet alleen goede prestaties mee te geven, maar om bovenal de auto praktisch inzetbaar te houden. Er mocht dan ook geen sprake zijn van een zogenaamd “turbogat” en moest het motorvermogen over een zo groot mogelijk toerenbereik voorhanden zijn. Voor de jaren zeventig waren de constructeurs redelijk goed geslaagd in hun opzet. De autojournalisten waren in het algemeen dan ook goed te spreken over de nieuwe, snelle, Saab.

Saab 99 in de rallysportAanvankelijk wordt de Saab 99 niet actief in de rallysport ingezet. De successen die met de Saab 96 worden geboekt voldeden nog steeds. Maar de Saab 96 kon halverwege de jaren zeventig met zijn V4 motor niet meer tegen de steeds sterker wordende concurrentie opboksen. Daarop besluit Saab om eind 1975 met de Saab 99 EMS te komen. De EMS is voorzien van een 220 pk sterke 2-liter 16V motor. De eerste overwinnig voor de Saab 99 EMS volgt in 1976 als Stig Blomquist de Boucles des Spa weet te winnen. Met de Saab 99 Turbo weet Saab opnieuw rally-resultaten te boeken. Met Stig Blomquist aan het stuur wordt in 1979 de Zweden Rally gewonnen. Nog voordat de Audi Quatrro op het toneel verschijnt en steeds meer fabrikanten overschakelen op vierwielaangedreven rallyauto’s besluit Saab het rallytoneel te verlaten. In 1980 zet Saab definitief een punt achter het rally-programma.

Saab 900 1979In 1978 is de Saab 99 al weer 10 jaar oud en wordt het voor Saab tijd om met een nieuw model te komen. In plaats met een geheel nieuw model te komen gebruikt Saab het idee opnieuw dat aanvankelijk ook bij de ontwikkeling van de 99 was gebruikt: het vergroten van het bestaande model. De Saab 96 leende zich niet voor deze truc, maar bij de Saab 99 bleek het wonderwel te lukken. Zo werd de Saab 900 uit de Saab 99 geboren. Groter, met name langer, ruimer en met een opnieuw ontworpen voor- en achterkant. De voor- en achterkant zijn voorzien van grote bumpers om aan de eisen in de VS te kunnen voldoen. Ook het interieur werd onderhanden genomen. De motoren en overige techniek werd in grote lijnen van de Saab 99 overgenomen. De Saab 900 is leverbaar als drie- en vijfdeurs en vanaf 1981 ook als twee- en vierdeurs. In 1986 wordt daar op vraag uit de Verenigde Staten een cabriolet aan toegevoegd die gebouwd op basis van de tweedeursversie.

Saab 600 1980In 1980 ziet een wel heel bijzondere Saab het daglicht, de Saab 600. Hoewel er wel degelijk een Saab logo op de auto is te vinden gaat het echter om een Lancia Delta die omgedoopt tot een Saab 600. Het project werd met name gestart om in een later stadium met een gezamenlijk model te komen. Daarover verderop in dit artikel meer. De Saab-Lancia 600 was een kortlopend project, al in 1982 kwam het model aan zijn einde.

Saab 90De Saab 900 wordt ondertussen goed ontvangen en de verkopen laten mooie cijfers zien. In 1985 valt het doek voor de Saab 99. Voor de Saab-rijders die nog niet toe zijn aan een Saab 900 brengt Saab de Saab 90 op de markt. De Saab 90 is geen echt nieuw model, maar is een gemoderniseerde Saab 99 met de achterkant van de Saab 900 sedan, een jaar later is er ook een driedeurs versie leverbaar. De Saab 90 is geen erg succesvol model en verdwijnt in 1987 al weer uit de prijslijsten. De Saab 900 krijgt in 1985 een facelift en wordt een SPG-versie (Special Performance Group) aan het gamma toegevoegd. In de loop der jaren worden er steeds kleine verbeteringen aan het model doorgevoerd.

Saab 9000 CCOm het modelgamma naar boven aan te vullen ontwikkeld Saab samen met Fiat, Lancia en Alfa Romeo een nieuwe grote auto die bij Saab als Saab 9000 op de markt wordt gebracht. Saab had al lang plannen voor een groter model, wellicht was de Saab 9000 wel de auto die Saab in gedachten had toen het met de Saab 900 op de markt kwam. Hoewel de Saab 9000 samen met de Italianen is ontworpen heeft de auto wel een duidelijk een Saab uitstraling. Ook de motor is van eigen ontwerp en een doorontwikkeling van de aloude Saab motor die zijn carrière in de Saab 99 begon. Omdat de Saab 9000 een grote auto is wordt als basismotor de 16 V turbomotor toegepast die 175 pk levert. Wel is het, na het aangenomen kind de Saab 600, de eerste Saab die niet het contactslot tussen de voorstoelen heeft. De nieuwe Saab is in eerste instantie alleen leverbaar als vijfdeurs variant die wordt aangeduid als Saab 9000 CC. In 1988 komt Saab met de 9000 CD (Classic Design), een vierdeurs variant van de 9000 CC. De Saab 9000 CD krijgt een klassieke kofferbak. Technisch lopen de CC en CD versies parallel. In 1991 komt Saab met een nieuwe turbomotor op basis van de 2,3 liter motor die nog steeds teruggrijpt op de Triumph-motor uit de jaren zestig, hoewel ondertussen waarschijnlijk geen schroefje meer hetzelfde is. In eerste instantie levert de nieuwe turbomotor 150 pk (212Nm), in 1992 wordt een tweede versie met 200 pk (330Nm) aan het programma toegevoegd. Later wordt er nog een LPT (low pressure turbo) versie aan het programma toegevoegd, gericht op een hoog koppel bij breed toerenbereik.

Saab 9000 CSIn 1993 krijgt de Saab 9000 CC een grote facelift. De 9000 CD moet hier nog even op wachten, die krijgt de facelift pas in 1995. Het uiterlijk wordt gemoderniseerd en ook het interieur en de uitrusting worden up-to-date gebracht. In 1995 wordt de Saab 9000 voor het eerst in zijn bestaan leverbaar met een V6 motor. Jarenlang heeft Saab beweerd dat een V6 motor volkomen overbodig is en dat een viercilinder turbomotor het betere alternatief is. De plotselinge ommezwaai komt als Saab opeens de mogelijkheid krijgt om te gaan shoppen in de magazijn van GM en daarmee die van Opel.

Saab 900 1994Eind jaren tachtig begint de Saab 900 behoorlijk op leeftijd te komen. Binnen een vaste groep liefhebbers is er nog steeds vraag naar het markante model, maar het model verliest duidelijk steeds meer terrein. Er is dringend behoefte aan een vervanger voor de Saab 900, maar het ontbreekt Saab aan de middelen om met een nieuw model te komen. In 1990 verkoopt Saab een belang van 50% procent aan General Motors (GM). Met deze verkoop krijgt Saab toegang tot de know-how van GM en daarmee de middelen en de kennis om met een opvolger voor de Saab 900 te komen. Op basis van een bodemplaat van de Opel Vectra wordt een nieuwe Saab 900 ontwikkeld. Het uiterlijk van de nieuwe Saab is sterk verwant aan zijn stamvaders, de Saab 99 en de oude Saab 900. In 1993 wordt de nieuwe Saab aan de pers voorgesteld en in 1994 rolt de eerste Saab die onder beheer van GM is ontwikkeld van de band. De nieuwe Saab is leverbaar met een 2 liter injectiemotor, een 2 liter turbomotor en 2,5 liter V6 motor. De nieuwe Saab slaat goed aan. Vanaf het begin is de nieuwe Saab 900 leverbaar als drie- en vijfdeurs versie. Een stationwagon variant wordt niet op de markt gebracht. In 1998 komt Saab met facelift voor de Saab 900, die vanaf dat moment als Saab 9-3 door het leven gaat. Voor het eerst in de geschiedenis is er nu ook een Saab met dieselmotor leverbaar. Had eerder al het heilige Saab-huisje van de V6 motor het veld moeten ruimen, nu was Saab dan toch overstag gegaan en werd een van oorsprong bij Isuzu ontwikkelde 2.2 liter direct ingespoten turbodieselmotor in een Saab gemonteerd.

Saab 9-5 1997Ondertussen was ook de Saab 9000 hard toe aan vervanging. Dankzij de mogelijkheden die GM biedt komt die er in de vorm van de Saab 9-5. Hoewel er weer gebruik gemaakt werd van een bodemplaat die oorspronkelijk voor Opel was ontwikkeld slagen de technici bij Saab erin om de 9-5 een duidelijk Saab gezicht te geven. Ook het contactslot is weer tussen de voorstoelen terug te vinden. Naast een vierdeurs-versie komt Saab sinds jaren ook weer met een echte stationwagon op de markt, die overigens gewoon Saab 9-5 blijft heten.

Saab gaat met de Saab 9-3 en Saab 9-5 het nieuwe millennium in. Deze modellen blijven ook ook de komende jaren op de prijslijsten staan. In 2000 neemt GM de resterende 50% van Saab over en wordt Saab 100% eigendom van GM. In 2005 komt Saab met nieuw model in een segment waar de fabrikant nog niet eerder actief was, in de vorm van de Saab 9-7 komt Saab met een SUV op de markt. De nieuwe Saab wordt echter niet bij Saab zelf gebouwd, maar bij een GM fabriek in de Verenigde Staten. De nieuwe Saab leent dan ook vele onderdelen van andere auto’s uit de GM stal, maar heeft een uiterlijk dat sterk lijkt op de Saab 9-3 en 9-5. Inmiddels is de productie van de Saab 9-7 al weer stilgelegd (2009). De rechten van de Saab 9-3 en Saab 9-5 zijn inmiddels verkocht aan het Chinese Beijing Automotive Industry Holding (BAIC). De opvolger van de Saab 9-5 is voorlopig uitgesteld en ook de toekomst van de Saab 9-3 is nog onzeker.

terug naar voorpagina