• Archief
<B><EM>Made in Holland:</B></EM>  Ford in Nederland

Made in Holland: Ford in Nederland

Als autoproducent heeft Nederland internationaal gezien nooit een echte rol gespeeld. Dit betekent echter niet dat er in Nederland geen auto’s worden gebouwd. Vandaag de dag bij Nedcar in Born (hoe lang nog?) en bij bijvoorbeeld een kleine fabrikant als Donkervoort. In de serie “Made in Holland” is de komende periode een aantal artikelen te lezen over de auto’s die in Nederland het levenslicht zagen. Als vijfde aflevering in de serie het verhaal over een bijzondere fabriek: Ford in Nederland.

Op maart 1924 werd de Ford Motor Company of Holland opgericht met een startkapitaal van f 100.000,–. Het startsignaal waarmee Ford een belangrijke autofabrikant in Nederland zou worden. De nieuwe onderneming werd in Rotterdam in gehuurde oude loodsen gevestigd en startte met 30 personeelsleden. Het was de bedoeling dat er op termijn ook Fords in Nederland zouden worden geassembleerd. Al vanaf het moment dat Ford het importeurschap zelf in handen nam had Ford een sterke positie op de Nederlandse markt. Jaarlijks verkocht Ford ongeveer 3.000 auto’s en vrachtauto’s in Nederland. In totaal zijn 15.000 T-Fords in Nederland verkocht. De Ford auto’s, vrachtauto’s en tractoren voor de Nederlandse markt werden in die dagen in Antwerpen geassembleerd. Het lag voor de hand dat de plannen om te komen tot een assemblagefabriek in Nederland snel zouden worden gerealiseerd. Als locatie voor deze fabriek was Rotterdam de meeste logische locatie. Maar Ford kon niet langer over de gehuurde loodsen beschikken. De gemeente Rotterdam bood Ford een terrein aan, dat leek echter niet echt geschikt. Omdat er op korte termijn geen ander terrein beschikbaar was besloot men om toch maar op het geboden terrein in Rotterdam te startten met de bouw van de nieuwe fabriek.

Ford V8Tijdens een bezoek van Henry Ford in 1930 aan Europa zou hij de eerste steen komen leggen in Rotterdam. Zaterdag 3 oktober was de grote dag. Echter aangekomen op het terrein zag Henry Ford nergens water. Om de aanvoer van materialen en grondstoffen te garanderen eiste Ford dat alle fabrieken direct aan het water lagen. Het terrein in Rotterdam bleek op 800 meter van het water te liggen. De plechtigheid werd afgeblazen. De gemeente Amsterdam speelde handig in op de Rotterdamse miskleun door Ford een terrein direct aan het Noordzeekanaal aan te bieden, inclusief een eigen haven. De haven zou later de naam Ford-haven krijgen. Het is trouwens twijfelachtig of de gemeente Rotterdam of Ford zelf uiteindelijk de factor is geweest voor het vertrek naar Amsterdam. In 1932 kwam de fabriek in Amsterdam klaar en op 15 mei 1933 werd fabriek officieel geopend. Grote afwezige was Henry Ford, die de Nederlandse vestiging nooit meer zou bezoeken. Ondertussen rolden de A Ford en Ford V8 in flinke aantallen van de band. In 1934 waren er in Amsterdam al 5000 Fords geproduceerd. Naast de Amerikaanse modellen wordt ook de Ford Junior in Amsterdam geassembleerd. De Ford Junior was in feite de Ford Y, het eerste speciaal voor Europa door Ford ontworpen model om hier de A Ford te vervangen.

Ford Anglia en PerfectTijdens de Tweede Wereld Oorlog werd de Ford fabriek in Amsterdam onder Duits beheer gesteld. Veel voorraden werden afgevoerd naar Duitsland en de fabriek moest Ford drietonners bouwen voor het Duitse leger. Daarnaast werd de fabriek gebruikt voor het ombouwen van vrachtauto’s op gasgeneratoren. Tegen het einde van de oorlog werd het machinepark van de fabriek ontmanteld en naar Duitsland gebracht. Na het einde van de oorlog was de Ford fabriek nog redelijk ongeschonden, maar men moest tot 1946 wachten tot het machinepark weer uit Duitsland terug was gekomen. Het opstarten van de fabriek zou nog tot mei 1947 op zich laten wachten. Vanaf dat moment verlaten de Fords V8 weer de fabriek. Door gebrek aan grondstoffen kwam een half jaar later de productie weer even stil te liggen. Om weer verder te kunnen werd in Amsterdam de uit Frankrijk afkomstig Matford (een aan Ford gelieerd merk) geassembleerd. Met de komst van de Marshall plannen breekt er een betere tijd voor de fabriek aan. Ford Nederland kan twee nieuwe modellen in productie nemen: de Ford Anglia en de Ford Perfect, beide modellen van Ford Engeland. Daarnaast maakten ook de Ford tractoren nog steeds deel uit van leveringsprogramma.

Ford ConsulIn 1949 was Ford al weer in staat om behoorlijk compleet leveringsprogramma te bieden. Op dat moment werd ook de Ford Vedette in productie genomen. Deze Ford was weliswaar al zeven jaar oud, maar door de oorlog nog niet op de markt gebracht. Het model was in Amerika ontwikkeld maar werd na de Tweede Wereld oorlog aan Ford Frankrijk toegewezen. De Vedette zou al snel weer uit programma verdwijnen nadat Ford zijn Franse fabriek verkocht aan Simca. In 1950 maakte men gebruik van de expansieruimte dat het terrein in Amsterdam bood en werd de fabriek met 5.000 vierkante meter uitgebreid om de Engelse Consul en Zephyr en de Duitse (vooroorlogse) Taunus in productie te kunnen nemen. In 1953 werden ook de nieuwe Ford Anglia en Ford Perfect modellen in Amsterdam in productie genomen. In 1954 kon Ford in Nederland maar liefst 14 verschillende modellen aanbieden. Ford maakte een tijd van grote groei door en de Ford Nederland kreeg een uitgebreide en gemoderniseerde fabrieksuitrusting.

Ford CortinaDe omslag kwam, hoewel niet meteen zichtbaar, in 1958 toen nieuwe Benenlux richtlijnen van kracht werden. De import en export werd een stuk eenvoudiger. Concreet betekende dit voor Ford dat de productielocaties van Ford in België en Nederland elkaar steeds meer voor de voeten begonnen te lopen. Er werd dan ook besloten dat Antwerpen zich meer op de Amerikaanse modellen zou toe leggen en dat in Amsterdam de nadruk kwam te liggen op de Engelse Fords, aangevuld met vrachtauto’s en Duitse modellen. In 1962 kwamen Ford Duitsland en Ford Engeland tegelijkertijd met twee elkaar concurrerende modellen: de Ford Taunus 12M en de Ford Cortina. De Cortina werd een groot succes en ook in Nederland gemaakt. Het succes van de Cortina was zelfs zo groot dat in Nederland geproduceerde modellen weer naar Engeland werden geëxporteerd. Ook de Ford Taunus werd een groot succes en kreeg extra productiecapaciteit in België waar in Genk een nieuwe fabriek werd gebouwd.

Ford TranscontinetalOndanks het succes met de personenauto’s had Ford andere plannen met de Amsterdamse fabriek. De productie van personenauto’s in Nederland zou worden vervangen door de productie van vrachtauto’s. Nederland moest het vrachtautocentrum van Ford voor West-Europa worden. Omdat te realiseren werd het Europese onderdelenmagazijn voor de Ford vrachtauto’s naar Amsterdam verhuisd. Een nieuwe in Engeland ontwikkelde vrachtauto, de Ford Transcontinental, werd vanaf 1975 uitsluitend in Amsterdam in productie genomen. Aanvankelijk werd de Transcontinental goed verkocht. Maar de vraag naar vrachtauto’s begon sterk terug te lopen en Ford besloot om de productie in Amsterdam te stoppen en de fabriek in zijn geheel te sluiten. In totaal zijn er in Nederland ongeveer 400.000 Fords geproduceerd.

Lees meer artikelen uit de serie ‘Made in Holland’:
Spyker
Eysink
NEKAF – deel 1
NEKAF – deel 2

terug naar voorpagina