• Archief
<B><EM>Made in Holland:</B></EM>  DAF

Made in Holland: DAF

Als autoproducent heeft Nederland internationaal gezien nooit een echte rol gespeeld. Dit betekent echter niet dat er in Nederland geen auto’s worden gebouwd. Vandaag de dag bij Nedcar in Born (hoe lang nog?) en bij bijvoorbeeld een kleine fabrikant als Donkervoort. In de serie “Made in Holland” is de komende periode een aantal artikelen te lezen over de auto’s die in Nederland het levenslicht zagen. Als zesde aflevering in de serie het verhaal over een Nederlands grootste automerk: DAF.

De Van Doorne FabriekDe geschiedenis van Nederlands bekendste automerk gaat terug tot 1928, wanneer Hub van Doorne samen met zijn broer Wim van Doorne, beide afkomstig uit Deurne, de basis legt met de oprichting van Hub van Doorne Machinefabriek en Reparatie-inrichting. Als vestigingsplaats werd gekozen voor Eindhoven. De eerste activiteiten bestaan uit las-, constructie- en smeedwerk, met name voor de binnenscheepvaart, die Eindhoven aandeed, en voor Philips. Tijdens de economische crisis in de jaren dertig van de vorige eeuw werden de broers van Doorne gedwongen om uit te kijken naar nieuwe markten. Met behulp, van de toen nog nieuwe toepassing, van elektrisch lassen slaagde Hub van Doorne erin om een lichtgewicht oplegger te ontwikkelen die breed de aandacht trok. De bedrijfsnaam wordt veranderd in Van Doorne’s AanhangwagenFabriek, afgekort tot DAF.

De eenpersoons auto van Hub van DoorneTot de Tweede Wereldoorlog legt DAF zich geheel toe op aanhangwagen. Tijdens de oorlog weet DAF naast een nieuwe oplegger een eigen vrachtauto te ontwikkelen. In de periode na de oorlog is er een grote vraag naar transportmiddelen en in september 1949 met de productie van bedrijfsauto’s kan beginnen ziet de toekomst er zonnig uit. Naast de ontwikkeling van een vrachtauto en oplegger is tijdens de Tweede Wereldoorlog ook nagedacht over een auto. Hub van Doorne ontwerp een eenpersoons autootje. Het is letterlijk een autootje, hij is zo smal dat het in de gang van een woonhuis kan staan. Hub noemt zijn ontwerp een ‘rijdende regenjas’. Verder dan een prototype komt het niet, de vrachtauto en oplegger hebben direct na de oorlog de eerste prioriteit.

DAF 600In de jaren vijftig ontwikkeld DAF zich steeds verder. In het begin wordt nog veel gebruik gemaakt van onderdelen van derden, maar gaande weg ontwikkeld en produceert DAF steeds meer onderdelen zelf. Ook het aantallen modellen neemt toe. Bovendien mag DAF ook aan het Nederlandse leger gaan leveren. Ondertussen is Hub van Doorne ook nog steeds bezig met het idee van een eigen auto. Uitgangspunt was een volwaardige auto voor vier personen, voorzien van een volautomatische versnellingsbak. De versnellingsbak was een van de vele uitvindingen van Hub van Doorne: de Variomatic. De Variomatic was een volautomatische versnellingsbak gebaseerd op het patent dat de Amerikaan H.C. Spaulding al in 1897 had verkregen. De constructie bestaat uit een riem en twee conische riemschijven. Door de schijven uit elkaar of naar elkaar toe te bewegen ontstaat een V-vormige groef waarvan de diameter kleiner of groter wordt, wat resulteert in een andere overbrengingsverhouding. In 1953 valt het besluit om daadwerkelijk personenauto’s te gaan maken. Rondom de Variomatic wordt onder de leiding van Ingenieur Van Brugghen een kleine vierpersoons ontwikkeld. De auto, die naam DAF 600 zou krijgen, was voorzien van een zelf ontwikkelde tweecilinder viertakt motor, goed voor 22 pk.

Ford V8Tijdens de AutoRai van 1958 kan DAF de DAF 600 voor het eerst aan het publiek laten zien. De eerste kennismaking is meteen een succes, tijdens de AutoRai worden al 4000 auto’s verkocht. De productie start in 1959. Al vrij snel na de introductie komt DAF in 1961 met een iets gewijzigd model op de markt. De nieuwe DAF 750 krijgt een iets zwaardere motor omdat de aanvankelijke 600 met 22 pk toch wat te licht blijkt. Naast de DAF 750 komt met Daffodil. De Daffodil is de luxe variant van de DAF 750. In 1963 en 1965 volgen kleine facelifts en krijgen de modellen de typenummers DAF 31 en DAF 32 mee, al blijven de modellen ook nog de naam Daffodil dragen. Naast de sedanversie komt DAF ook met een bestelwagen en een pick-up, telkens voorzien van de Variomatic. In 1965 bestaat het programma uit de Sedan standaard, Sedan luxe, Sedan super luxe, Pick-up, Combi, Bestel en de Daffodil ‘S’ rallyuitvoering.

DAF 44In 1966 zet DAF de volgende stap met de introductie van een nieuw, groter model. De nieuwe DAF is ontworpen door Italiaan Giovanni Michelotti die onder andere in de jaren vijftig verantwoordelijk was voor alle nieuwe modellen bij het Engelse Standard Triumph. Uiteraard is ook de nieuwe DAF 44 voorzien van de Variomatic. In het vooronder was nog steeds de vertrouwde luchtgekoelde tweecilinderboxermotor van DAF te vinden. De motor was nu goed voor 850 cc. Omdat de productiecapaciteit in Eindhoven, waar ook de vrachtauto’s worden gemaakt, niet langer toereikend is, besluit DAF om een nieuwe fabriek te openen. Met behulp van de overheid wordt in het Limburgse Born een compleet nieuwe fabriek gebouwd. Door de sluiting van de kolenmijnen was er in die streek grote behoefte aan werkgelegenheid. Op 27 juni 1968 is het zover dat koningin Juliana de fabriek kan openen. De DAF 44 is de eerste auto die in Born wordt geproduceerd.

DAF 55De toekomst ziet er goed uit voor DAF. De aloude Daffodil is geëvolueerd tot de DAF 33 en vormt samen met de DAF 44 het programma. DAF besluit om het programma opnieuw naar boven toe uit te breiden en komt in 1968 op basis van de DAF 44 met de DAF 55. Het grootste verschil tussen de DAF 44 en 55 is te vinden onder de motorkap. Natuurlijk heeft de DAF 55 nog steeds de Variomatic bij de achteras, maar die is nu gekoppeld aan een watergekoelde viercilinder motor die DAF bij Renault inkoopt. Naast de DAF 55 sedan mag Giovanni Michelotti opnieuw aan de slag om te komen met een DAF 55 Coupe, even later gevolgd door de DAF 55 Combi. In 1968 komt DAF nogmaals in de schijnwerpers, dit keer niet met een nieuw model, maar met de deelname aan de Marathon London Sydney. Er worden twee DAF’s voor het evenement ingeschreven die bovendien allebei de finish halen. De Variomatic had zich definitief bewezen.

DAF 66Ondanks alle successen is er begin jaren zeventig een kentering zichtbaar. Het wordt duidelijk dat DAF als automobiel fabrikant te klein is om op langere termijn te overleven. Er wordt besloten om de vrachtauto en automobiel tak van DAF te splitsen en in 1972 wordt voor de auto tak een alliantie aangegaan met het Zweedse Volvo. Volvo is op dat moment alleen aanwezig op de markt met grotere modellen en wil ook in het segment van de kleinere auto’s iets te bieden hebben. In 1972 rolt ook de opvolger van de DAF 55 van de band. Onder de naam DAF 66 komt DAF met een gemoderniseerde versie van de DAF 55. Opnieuw is er een viercilinder motor (1100 cc) van Renault en ook de Variomatic wordt overgenomen. Wel nieuw is de achteras. Er wordt niet langer gebruik gemaakt van pendelassen, maar is er een De Dion-achteras onder de auto te vinden. Deze wijziging heeft een positieve invloed op het rijgedrag. De DAF 66 wordt leverbaar als in een groot aantal carrosserievarianten: sedan-, combi-, bestel- en coupéuitvoering. Daarnaast is er een speciale open versie voor het Nederlandse leger ontwikkeld: de DAF YA 66. Een andere speciale uitvoering was de Marathon-versie. Deze was voorzien van een sterkere 1300 cc Renault motor, waarmee een topsnelheid van 145 km/u kon worden behaald, 10 km/u meer dan met de standaard motor.

DAF 46Als opvolger voor de DAF 44 komt in 1974 de DAF 46 op de markt. Net als bij de DAF 66 gaat het om een gemoderniseerde versie, van in dit geval de DAF 44. Grootste nieuws is Variomatic die niet met twee riemen werkt, maar met slechts een riem en een apart differentieel. Het is de eerste keer dat een Variomatic voor een productiemodel met maar slechts één riem wordt uitgevoerd. Naast de gewijzigde Variomatic krijgt de DAF 46 ook De Dion-achteras constructie van de DAF 66 mee. De DAF 46 zou het laatste automodel worden dat onder de naam DAF. De DAF 46 is er als sedan, stationwagen en bestelwagen. Door de enkelriems Variomatic blijkt de DAF 46 minder te presteren dan de DAF 44. Bovendien maakt de auto meer lawaai door de nieuwe constructie. De DAF 46 wordt dan ook nooit een groot succes.

DAF 77 / Volvo 343Al vanaf het begin van de jaren zeventig was bij DAF gewerkt aan compleet nieuw, groter model, als opvolger voor de DAF 66. De auto die onder de naam DAF 77 op de markt moest komen was opnieuw voorzien van de Variomatic en ook de motor werd bij Renault betrokken. De enkelriems uitvoering van de Variomatic was opnieuw onder de loep genomen en werd met handhaving van het differentieel weer uitgevoerd als tweeriems Variomatic. De carrosserie wat compleet opnieuw ontworpen en brak volledig met de ooit door Michelotti ingezette lijn. De DAF 77 zou echter nooit als DAF op de markt komen. In 1975 neemt Volvo het roer bij DAF op 19 februari 1976 wordt de productieversie van het als DAF 77 ontwikkelde model aan de wereld voorgesteld als de nieuwe Volvo 343. Volvo heeft het model met name op het gebied van passieve veiligheid aangepast, maar alle kenmerken van DAF zijn nog steeds goed zichtbaar. Zo is de auto alleen leverbaar met de Variomatic die Volvo tot CVT heeft omgedoopt. Ook de motor is nog steeds afkomstig van Renault. Naast de nieuwe Volvo 343 wordt ook de DAF 66, voorzien van een facelift met ‘dikke veiligheidsbumpers’ in Born gebouwd. Tot in 1976 rolt daar ook nog steeds de DAF 46 van de band, die dan door Volvo uit productie wordt genomen en daarmee het einde van het Nederlandse automerk DAF kenmerkt. In totaal verlieten ongeveer 820.000 personenauto’s met de merknaam DAF de fabrieken in Eindhoven en Born.

Lees meer artikelen uit de serie ‘Made in Holland’:
Spyker
Eysink
NEKAF – deel 1
NEKAF – deel 2
Ford in Nederland

terug naar voorpagina