• Archief
<B><EM>TerugBlik</B></EM> Russisch avontuur met een Volga

TerugBlik Russisch avontuur met een Volga

Het is oktober 1992, twee ongeschoren jongens rijden rond een uur of 3 in de nacht met een 30 jaar oude Russische auto de grensovergang bij het Nederlandse De Lutte over. Nog een klein uurtje en dan zit de ruim 2.100 kilometer lange reis die in de Russische sneeuw begon erop. De accu lijkt de reis niet te hebben overleeft en elke keer als de koppeling wordt ingetrapt begint het druklager harder te schreeuwen. Snel naar huis. Op de auto zitten Russische kentekenplaten, dat was 2.000 kilometer geen probleem, maar in Nederland mogen ze er niet mee rijden. Geeft niet, het is midden in de nacht. Geen auto op de weg. Plotseling duikt er een politieauto op in de binnenspiegel en blijft achter de auto plakken. Wat doen die jongens hier in een oude zeegroene Russische auto midden in de nacht? Om dat uit te leggen moeten nog wat verder terug in de tijd, naar november 1991.

De Sovjet Unie bestaat nog steeds, maar de Berlijnse muur is gevallen. Het Oostblok ligt open. Via de Stedenband Nijmegen-Pskov krijgt Rijkshogeschool IJselland de vraag of er studenten zijn die geïnteresseerd zijn in een stage in Pskov. Hoewel ik er nooit een moment bij stil had gestaan om een stage in de Sovjet Unie te gaan lopen, mijn kennis van het land ging nauwelijks verder dan dat ik van het bestaan wist, was de beslissing snel gemaakt. Plannen voor een stage in het buitenland had ik al, alleen werd de bestemming gewijzigd van Engeland naar Rusland. Even lijkt het plan nog in duigen te vallen als eind 1991 de Sovjet Unie uit elkaar valt. Na een lange periode van onzekerheid komt in februari 1992 toch eindelijk het lang verwachte groene licht en was een visum een feit. Na een lange treinreis onderging ik samen met drie andere studenten een kleine cultuurschok.

Volga M21 1962

Tijdens de stageperiode kregen we uitgebreid de gelegenheid om Rusland te leren kennen. Nu, ruim twintig jaar later, zeggen de Russen die deze periode hebben meegemaakt dat het een bijzondere tijd was. Het juk van communisme was afgeworpen, de toekomst lag open. Het westen lokte. Contacten met buitenlanders is niet langer verboden of gevaarlijk en we krijgen bijna overal een warm welkom, niet in de laatste plaats om de nieuwsgierigheid van de Russen naar het westen te bevredigen. We bezoeken Moskou en Leningrad. We vliegen er voor 2,5 gulden naar toe met 50 jaar oude vliegentuigen van Aeroflot. Als autoliefhebber kijk ik in het straatbeeld mijn ogen uit. De vele Lada’s kan ik thuisbrengen, maar de rest van het wagenpark is geheel nieuw voor mij. Al snel valt mijn oog op wat nog het meest op een Amerikaanse auto uit de jaren 50 lijkt. Al snel leer ik dat deze auto een Volga M21 is, de Russische tegenhanger van een Mercedes-Benz. In Pskov, een grauwe industriestad van toen 200.000 inwoners rijden er nog een handjevol rond.

Het duurt niet lang of samen met mijn nieuwe Russische vriend Oleg wordt het plan gesmeed om een Volga op de kop te tikken en naar Nederland te halen. Oleg zet een kleine advertentie in een lokaal krantje en we krijgen een paar reacties. De eerste Rus die reageert heeft waarschijnlijk het idee dat alle buitenlanders een geldboom in de tuin hebben. Hij probeert er een slaatje uit te slaan door een enorm hoge prijs te noemen. De volgende is in zo’n slechte staat dat het halen van de rand van de stad waarschijnlijk al te veel gevraagd is. Ook de derde is niet wat ik zoek, een volledige, op z’n Russisch, gemoderniseerde Volga. De vierde en laatste reactie lijkt hoopvol, we maken een proefrit. Een ritje dat nog steeds duidelijk in mijn geheugen staat. Het was mijn eerste rit in het hectische Russische verkeer, op een regenachtige dag in een Volga naast een oude man die me in onverstaanbaar Russisch uitleg hoe ik moet rijden. Helaas lopen de onderhandeling stuk, de man wil de auto alleen ruilen en daarbij heeft hij zijn zinnen gezet op een Lada Samara. En die waren in 1992 in Rusland flink wat geld waard. Uiteindelijk ga ik na afloop van de stageperiode zonder Volga weer huiswaarts.

Terug in Nederland worden er al snel plannen gemaakt om nog een keer naar Pskov af te reizen. Mijn verhalen hebben mijn neef aangestoken en we besluiten om samen in de zomervakantie naar Pskov af te reizen. De contacten die ik aan mijn stage heb overgehouden zorgen ervoor dat ik redelijk makkelijk aan een visum voor ons allebei kan komen. We moeten dan wel de directeur van Pskovmach (de fabriek waar ik stage liep) nog even met een bezoek vereren. Geen probleem en opnieuw stap op de trein naar het oosten en opnieuw wacht een warm welkom. Nadat we een aantal dagen in stad zijn lopen we op een gegeven moment samen met Oleg richting ons hotel. Vlak bij het hotel zien we opeens de zeegroene Volga staan waarin ik in het voorjaar een proefrit had gemaakt. De eigenaar herkent ons en we maken een praatje. Hij wil weten of ik nog steeds in zijn Volga ben geïnteresseerd. De interesse is er wel, maar de Lada Samara is er nog steeds niet. Ik kan hem wel een Fiat Ritmo aanbieden, op dat moment mijn dagelijkse auto in Nederland. De interesse van de man is gewekt. Om Oleg te laten zien welke auto ik in Nederland heb, had ik foto’s van de Ritmo meegenomen. Deze laat ik de man zien en hij geeft aan er serieus over na te willen denken. We spreken af om over een paar dagen weer contact te hebben. Een paar dagen later komt Oleg met de mededeling dat we zijn uitgenodigd om bij de man thuis te komen eten. Dat is vrij bijzonder omdat we de man nauwelijks kennen. Wanneer we bij de flat van de man aankomen is al snel duidelijk dat een deal er inzit. Zijn vrouw heeft een maaltijd klaarstaan dat gerust een feestmaal mag worden genoemd. Na wat onderhandelen over reservedelen en met de toezegging dat ik de formaliteiten van de import en export regel, komt er Vodka op tafel en wordt de ruil beklonken. Afgesproken wordt dat we in september (herfstvakantie) weer naar Rusland komen, deze keer met de Ritmo.

In september reis ik opnieuw met mijn neef naar het oosten, deze keer met de auto. Tot de voormalige grens met de DDR kunnen we lekker doorrijden. Daarna is het een avontuurlijke reis via typische Oostblokwegen (die soms helemaal niet op onze Westerse kaarten staan) via Polen, Litouwen en Letland naar de Russische grens. Elke grens betekent wachten en stempels halen, na drie reizen in jaar naar Rusland begint mijn paspoort al behoorlijk vol te raken. Ons visum wordt in orde bevonden en we rijden met onze Nederlandse kentekenplaten de Russische sneeuw in die net begint te vallen. De eigenaar van de Volga ziet bij zijn eerste kennismaking met de Ritmo eigenlijk alleen maar sneeuw en heel veel smerigheid van de reis. Maar wat hij ziet bevalt hem en de ruil wordt gemaakt. Nu begint het circus van de import en export. Op dat moment worden er al flink wat auto’s uit het westen naar Rusland gehaald. De import van de Ritmo is dan ook vlot geregeld.

Ruil materiaal: Fiat Ritmo

Maar een auto naar westen exporteren? Inderdaad dat hadden ze tot op dat moment nog nooit gedaan. Altijd fijn als je de eerste mag zijn. Na een week van het kastje naar de muur te zijn gestuurd begint de lol er wel af te gaan. Wie had ooit verwacht dat de heren en dames van Intourist (een staatsorgaan) niet bevoegd zijn om onze (auto)papieren te vertalen? Oplossing: de plaatselijke directeur van Intourist klimt samen met zijn secretaresse op de achterbank van de Ritmo en met z’n allen naar de notaris. Stempel d’r op en door naar de Kamer van Koophandel, nog een stempel d’r op en een paar handen vol roebels en ik heb een officiële vertaling. Na een week geduld lijkt de Russische uitweg toch de beste. Een doos bonbons voor zijn vrouw en een twee flessen whisky voor de ambtenaar zelf bezorgen ons na sluitingstijd de benodigde stempels en handtekeningen: de exportpapier zijn binnen!

Met de exportpapieren op zak en een paar jerrycans benzine van de zwarte markt in de kofferbak kan de reis naar Nederland beginnen. De oude eigenaar voorziet de Volga nog van een paar nieuwe banden die Oleg een paar dorpen verderop voor mij heeft gevonden. Het begint weer te sneeuwen en mijn colleges in Nederland zijn al weer begonnen: tijd om naar huis te gaan. Aan de Russisch-Letse grens valt de vertraging mee. De douanier begint fanatiek en laat ons de hele auto uitpakken. Gelukkig begint het net weer hard te sneeuwen en is de beste man er snel klaar mee. Aan de Letse kant is er alleen interesse voor onze groene kaart en zijn we snel weer op weg. Ook de grens Letland-Litouwen wordt snel geslecht.

Diep in de nacht

Als we midden op de avond bij de grens Litouwen-Polen aankomen hebben we pech. Er wordt bij deze grens gewerkt met een wisselsysteem. Een kant van de grens wordt afgesloten en vervolgens wordt een veld met auto’s en vrachtauto’s aan de andere kant eerst helemaal afgewerkt om dan vervolgens het veld waar wij in staan de grens over te laten. In de praktijk betekent dat al snel een paar uur wachten. Het begint te vriezen en na een lange dag liggen we lekker onder een wollen deken te slapen al we opeens ruw worden gewekt door een soldaat die met de kolf van zijn Kalashnikov keihard tegen het zijraampje van de Volga slaat. Het veld met wel honderd auto’s is helemaal leeg. Snel rijden we de grenspost op. Natuurlijk komen we achter een Pool te staan die zijn hele Polonez op werkelijk de meeste vreemde plekken heeft volgestouwd met illegale sigaretten. Na nogmaals lang wachten kunnen we eindelijk de grens achter ons laten en rijden we Polen binnen. Het is inmiddels diep in de nacht en we stoppen bij het eerste hotel dat we zien. Na een paar uur slapen op een keihard bed besluiten we de rit naar Nederland te vervolgen. De reis verloopt voorspoedig, al worden we in Duitsland door een Oost Duitser met een grote vrachtauto met opzet van de weg gereden. Gelukkig kan ik op tijd remmen en met behulp van de vluchtstrook een veilig heenkomen vinden. We besluiten prompt om een stuk papier achter de achterruit de plakken met een groot NL-teken er op. Schijnbaar wordt onze Russische kentekenplaat niet door iedereen gewaardeerd. Als we tegen twaalf uur nog paar honderd kilometer te gaan hebben besluiten we door te rijden naar huis. Rond een uur of drie rijden we de grens over, eigenlijk illegaal want met Russische platen op de auto mogen we tot de Nederland grens. We wagen het erop, zeker als we ontdekken dat de koplampen verdacht zwak gaan branden als het toerental daalt en het druklager van de koppeling steeds meer herrie maakt. Net over de grens duikt er plotseling een politieauto op in de binnenspiegel. Balen, we gaan toch niet op een steenworp van huis stranden? We besluiten binnendoor te rijden en verlaten de snelweg, de politieauto blijft ons trouw volgen. Na een half uur hebben we geen idee meer waar we aan toe zijn als opeens de politieauto af slaat en uit het zicht verdwijnt. De laatste kilometers worden ook probleemloos geslecht. De reis zit erop en kan de Volga in Nederland gaan genieten van zijn oude dag. Nu, ruim twintig jaar later, staat de inmiddels 52 jaar oude Volga in nog steeds in mijn garage en blijkt het avontuur in het najaar van 1992 het begin geweest te zijn van een langdurige hobby.

terug naar voorpagina